Psiloritis Caves > Tafkos Kolenias

ΤΑΦΚΟΣ ΤΗΣ ΚΟΛΕΝΙΑΣ

(missing english version)
Ονομασία: Τάφκος της Κολενιάς (Πλατ./ντ.)
Είδος καρστικής μορφής: Σπηλαιοβάραθρο
Τόπος
Νομός: Ηρακλείου
Δήμος: Τυλίσσου
Χωριό: Αηδονοχώρι
Ορεινό συγκρότημα: Ψηλορείτης, ύψωμα Σώπατα (υπώρειες)
Τοποθεσία: Κολενιά
Υψόμετρο: 534μ.

Σπηλαιογραφία
Διαστάσεις: Συνολικό μήκος διαδρομών 400μ. περίπου. Βάθος 182μ.
Στοιχεία εισόδου: Πόρος ακανόνιστου σχήματος, διαστάσεων περίπου 1 x 2,5μ. με στεγασμένο προθάλαμο μήκους 7μ. που οδηγεί στο πρώτο πηγάδι.
Περιγραφή: Από τα πιο μεγάλα σε βάθος και ανάπτυγμα γνωστά σπηλαιοβάραθρα της περιοχής της Τυλίσσου, με πολύ ενδιαφέρον για τη σπηλαιολογική κοινότητα, λόγω της πολυπλοκότητας των περασμάτων, πηγαδιών και γαλαριών που διαθέτει και λόγω της ύπαρξης νερού.
Αμέσως μετά τον πρώτο στεγασμένο προθάλαμο ανοίγεται βάραθρο βάθους 60μ., ο πυθμένας του οποίου είναι καλυμμένος από πέτρες και χώμα. Μετά από διάνοιξη σε ύποπτο (για πιθανή συνέχεια) σημείο του πυθμένα(+), κατέστη δυνατή η διέλευση, μέσα από ένα πολύ στενό πέρασμα, σε μια μικρή αίθουσα η οποία διακλαδίζεται προς δύο κατευθύνσεις: α) Προς τα αριστερά σε ένα υπόγειο ρέμα εποχιακής ροής που διασχίζει μια γαλαρία μήκους 21μ. και μέσου πλάτους 2,5μ. Η γαλαρία καταλήγει σε σιφόνι που είναι σχεδόν πάντα πλημμυρισμένο. Σε εποχές με χαμηλούς δείκτες βροχόπτωσης, η στάθμη του σιφονιού πέφτει και επιτρέπει την προσπέλαση σε 20 επιπλέον μέτρα διαδρομών, μέσα από πολύ στενά περάσματα καλυμμένα κατά το ήμισυ από νερό. β) Προς τα δεξιά όπου ξετυλίγεται ένα σύστημα γαλαριών, στενών περασμάτων, λιμνών και πηγαδιών μέσου βάθους 15-20μ. που κλείνουν σε μικρό θάλαμο στα -182μ. Εδώ υπάρχουν πολλά κατακρημνισμένα πετρώματα, που φαίνεται ότι έχουν διακόψει τη συνέχεια του σπηλαίου.
Σε απόσταση μερικών μόνο μέτρων από την είσοδο του «τάφκου της Κολενιάς» υπάρχει άλλο ένα βάραθρο, βάθους 30 περίπου μέτρων, με την ονομασία «τάφκος του Σκλάβου». Το βάραθρο αυτό χρησιμοποιείται ως αποθέτης απορριμμάτων, γεγονός που καθιστά απαγορευτική την εξερεύνησή του. Τα δύο βάραθρα πιθανότατα επικοινωνούν.
Λιθωματικός διάκοσμος: Πλούσιος διάκοσμος σε όλο το ανάπτυγμά του. Επικρατέστερες μορφές είναι οι κουρτίνες, οι σταλακτίτες και σταλαγμίτες, οι κολόνες και μεγάλες λιθωματικές λεκάνες (πλάτους έως και 2-3μ.).

Γεωλογία
Σχηματισμός / προέλευση: Το βάραθρο σχηματίζεται επιφανειακά, σε Λατυποπαγή ασβεστόλιθο εποχής Μειοκαίνου (12 εκατ. χρόνων) και, όσο προχωράει σε βάθος, σε ασβεστόλιθο Ιουρασικό της Τρίπολης.
Στοιχεία υδρολογίας: Ο χαρακτηρισμός του ως καταβόθρα από τον Ε. Πλατάκη δεν είναι άστοχος. Το σπήλαιο αναπτύσσεται σε μια έκταση τέτοια που του επιτρέπει να τροφοδοτείται από υπόγειες κοιλότητες που συγκρατούν νερό κατά τη διάρκεια των βροχοπτώσεων. Αυτό εξηγεί την παρουσία νερού καθ' όλη τη διάρκεια του χρόνου. Κατά τη διάρκεια του χειμώνα και της άνοιξης υπάρχει σταθερή κυκλοφορία νερού από την γαλαρία με το υδρόρεμα προς το τμήμα του σπηλαίου από όπου και συνεχίζεται η πορεία του.

Ανθρωπολογικά στοιχεία
Δεν βρέθηκαν καταγραφές, ούτε σώζονται προφορικές μαρτυρίες.

Ιστορικό εξερεύνησης
Ήταν ανέκαθεν γνωστό στους ντόπιους της περιοχής. Καταγράφηκε από τον Ε. Πλατάκη στο έργο του «Σπήλαια και άλλαι καρστικαί μορφαί της Κρήτης» με κωδικό 1917. Εξερευνήθηκε για πρώτη φορά το 1977 από Γάλλους σπηλαιολόγους στο πλαίσιο της αποστολής MINOTAURE 77 μέχρι τα -65μ. Νέα ελληνική αποστολή τα έτη 1993-4 βρήκε νέα τμήματα του σπηλαίου, συνολικού μήκους 40 επιπλέον μέτρων(++). Η εξερεύνηση του σήμερα γνωστού σπηλαίου (έως τα -185μ.) έγινε από τον Σπηλαιολογικό Όμιλο Κρήτης το 1999.



(+) Beau, 1977: 22, 24-25.
(++) Σ.Α.Ttafki 94.
 
 
Copyright © Σπηλαιολογικός Όμιλος Κρήτης, ΛΑΒΡΥΣ, Ηράκλειο 2008
design and development: magnetism.gr