Psiloritis Caves > Tafkos

ΤΑΦΚΟΣ

(missing english version)
Ονομασία: Τάφκος (Πλατ./ντ.)
Είδος καρστικής μορφής: Υπόγειο ποτάμι
Τόπος
Νομός: Ρεθύμνου
Δήμος: Αρκαδίου
Χωριό: Έρφοι
Ορεινό συγκρότημα: Ψηλορείτης (υπώρειες)
Τοποθεσία: Λαγκό Τάφκου
Υψόμετρο: 135μ.

Σπηλαιογραφία
Διαστάσεις: Συνολικό μήκος διαδρομών 1816μ. Βάθος 49μ.
Στοιχεία εισόδου: Το σπήλαιο διαθέτει δύο εισόδους. Η πρώτη έχει ελλειπτική διατομή με διαστάσεις 1,5 x 0,70μ. Η δεύτερη έχει ημικυκλική δοιατομή και διάμετρο 3μ. Και στους δύο πόρους φύεται πλήθος τοπικών ειδών χλωρίδας, όπως πρινάρια, χαρουπιές κ.ά.
Περιγραφή: Ο "Τάφκος" είναι ένα από τα πιο εντυπωσιακά γνωστά υπόγεια ποτάμια της περιφέρειας του όρους Ίδη με μόνιμη ροή νερού. Χαρακτηριστικά σημεία του είναι το παλιό σύστημα αγωγών και το νέο τμήμα αγωγών, όπου δημιουργούνται πολλά σιφόνια λόγω της στενότητας των περασμάτων, η λίμνη στα πρώτα 300μ. από όπου γίνεται η άντληση νερού με ιδιωτική γεώτρηση και η παρουσία απολιθωμάτων μεγάλου μεγέθους. Λιθωματικός διάκοσμος: Πλούσιος σπηλαιοδιάκοσμος όλων των μορφών σε διάφορα σημεία και σε όλο το μήκος του σπηλαίου. Πιο χαρακτηριστικές μορφές του είναι οι σταλακτίτες, οι σταλαγμίτες, οι κολόνες, οι ρευματόλιθοι, τα παραπετάσματα και οι ελικτίτες.

Γεωλογία
Σχηματισμός / προέλευση: Η ευρύτερη περιοχή, όπου εντάσσεται το σπήλαιο, δομείται γεωλογικά από Πλειστοκαινικές-Πλειοκαινικές αποθέσεις, σχηματισμούς του Μειοκαίνου, ανθρακικά πετρώματα της ζώνης της Τρίπολης και τη φυλλιτική-χαλαζιτική σειρά. Ο "Τάφκος" έχει διανοιχθεί μέσα σε μαργαϊκό ψαμμιτικό-βιογενή ασβεστόλιθο και στην επαφή του με τις υποκείμενες αδιαπέρατες μάργες. Οι αγωγοί ακολουθούν την κατεύθυνση των ρηγμάτων της περιοχής πράγμα που υποδηλώνει ότι έχουν διανοιχτεί διευρύνοντας τις τεκτονικές γραμμές με σχεδόν κατακόρυφη κλίση.
Στοιχεία υδρολογίας: Ο "Τάφκος" αποτελεί σύστημα με άλλο ένα υπόγειο ποτάμι της ευρύτερης περιοχής, το "Μάννα Νερού" στη θέση "Μπουρλακιανά Αγιασμάτσι". Παρότι οι σπηλαιολογικές έρευνες δεν έχουν καταλήξει στη φυσική ένωση των αγωγών των δύο σπηλαίων, είναι βέβαιο ότι επικοινωνούν μέσα από ένα σύστημα στενών περασμάτων που διακλαδώνονται μεταξύ τους και παροχετεύουν τα νερά τους στον επιφανειακό χείμαρρο Πρινιά στην έξοδο του "Μάννα Νερού", με κατεύθυνση προς τον οικισμό του Αγίου Νικολάου. Τα δύο σπήλαια έχουν συνολικό εξερευνημένο μήκος διαδρομών 2587μ.

Ανθρωπολογικά στοιχεία
Υλικές μαρτυρίες για την χρήση του σπηλαίου από τους κατοίκους της περιοχής από τα πανάρχαια χρόνια δεν υπάρχουν. Είναι όμως γνωστές οι σύγχρονες προσπάθειες των κατοίκων των Έρφων να αντλήσουν το υπόγειο νερό, κάτι που επιτεύχθηκε το έτος 2000, όταν πραγματοποιήθηκε η γεώτρηση που αντλεί νερό από τη λίμνη που σχηματίζεται στα 400 περίπου μέτρα από την πρώτη είσοδο του σπηλαίου.

Ιστορικό εξερεύνησης
Ο "Τάφκος" ήταν ανέκαθεν γνωστός στους ντόπιους κατοίκους της περιοχής οι οποίοι τον εξερευνούσαν μέχρι τα πρώτα 300-400μ., όπου βρίσκεται η λίμνη, αναζητώντας να βρουν τρόπους αξιοποίησης του νερού. Οι πρώτες καταγραφές έγιναν από τον Ε. Πλατάκη. Το 2001 πραγματοποιήθηκε χαρτογράφηση των πρώτων 400μ. στο πλαίσιο υδρογεωλογικής μελέτης που εκπόνησε ο Δήμος Αρκαδίου (+). Η σπηλαιολογική εξερεύνηση ξεκίνησε για πρώτη φορά το 1990 από το Τ.Κ. Ε.Σ.Ε. μέλη του οποίου προχώρησαν για 650 επιπλέον μέτρα. Η εξερεύνηση συνεχίστηκε το 1999 από μέλη του Σπ.Ο.Κ. και του Σ.ΕΛ.Α.Σ. που ανακάλυψαν και χαρτογράφησαν επιπλέον 650μ. διαδρομών φτάνοντας στα 1816μ., που γνωρίζουμε σήμερα.


(+) Σπηλαιολογικές Περιηγήσεις στην Κρήτη Ι: Υπόγεια ποτάμια, 2008: 121-122.
 
 
Copyright © Σπηλαιολογικός Όμιλος Κρήτης, ΛΑΒΡΥΣ, Ηράκλειο 2008
design and development: magnetism.gr